Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie usunięcia dysproporcji między stanem własności polskich nieruchomości w Rosji a stanem nieruchomości rosyjskich w Polsce

   Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 7 października br. (SPS-0202-1002/98) interpelację pana posła Krzysztofa Kamińskiego, chciałbym wyjaśnić, co następuje.    Problem podniesiony w interpelacji był zaniedbany przez całe lata. Podjęte w latach 1992-1993 pierwsze próby jego uporządkowania nie przyniosły rezultatu. Potem sprawa nie była poruszana aż do czasu objęcia przeze mnie urzędu ministra spraw zagranicznych. W ciągu ostatnich miesięcy podjęta została kolejna próba inwentaryzacji działek pozostających w dyspozycji rosyjskiej ambasady w Polsce, a także - co jest nie mniej istotne - próba ustalenia ich stanu prawnego. Pamiętać bowiem należy, że część działek przekazywano b. ZSRR wyłącznie na podstawie decyzji różnych organów administracji i bez zachowania wymogu sporządzenia umowy w wymaganej przez prawo formie. Doprowadzało to do istniejącej jeszcze dziś sytuacji, kiedy w księgach wieczystych brak jest jakiegokolwiek śladu wpisu własności bądź prawa użytkowania wieczystego.    Oczywiście pod uwagę powinny być brane tylko te nieruchomości, które stronie sowieckiej przekazano w naszym kraju w oparciu o umowy zawarte z polskim rządem. Nieruchomości nabyte przez b. ZSRR w drodze cywilnoprawnej na podstawie ważnych aktów notarialnych pozostają poza sferą zainteresowania resortu spraw zagranicznych.    W wyniku podjętych działań ustalono, iż Federacja Rosyjska dysponuje w Polsce szeregiem nieruchomości. Część z nich przekazano jeszcze b. ZSRR w użytkowanie wieczyste, część zaś znalazła się w rękach rosyjskich w okolicznościach dotychczas bliżej nie znanych polskim instytucjom państwowym. Nieruchomości przekazywano władzom sowieckim w użytkowanie wieczyste na podstawie porozumień zawartych przez rząd PRL z rządem ZSRR. Działki przekazywano nieodpłatnie, zwalniając z reguły stronę sowiecką z obowiązku uiszczania opłat związanych z użytkowaniem wieczystym.    1. Pierwsze tego rodzaju porozumienie zostało zawarte 11 lipca 1972 r. Na jego podstawie przekazano rządowi sowieckiemu w bezpłatne wieczyste użytkowanie działkę o powierzchni 3,14 ha przy ulicy Belwederskiej 49. Razem z działką przekazano jednocześnie budynki. Własność tych budynków przysługuje Rzeczypospolitej Polskiej. W zamian rząd polski otrzymał także w bezpłatne i wieczyste użytkowanie działkę przy ul. Klimaszkina w Moskwie. Na działce tej wybudowano potem budynki polskiej ambasady.    2. Następne porozumienie tego rodzaju zostało zawarte 27 grudnia 1974 r. Stronie sowieckiej przekazana została kolejna działka pomiędzy ulicami Belwederską i Spacerową (obecnie ul. Sobieskiego 100 i Belwederska 25), na której mieści się obecnie Przedstawicielstwo Handlowe oraz dom mieszkalny pracowników rosyjskiej ambasady. Budynki wniesione na tej działce stanowią zgodnie z umową własność b. ZSRR.    W zamian strona polska miała otrzymać działkę w Mińsku przy ul. Omskij Piereułok 6 o powierzchni 0,47 ha oraz inne działki (o łącznej powierzchni 1,38 ha) na terenie innych miast b. ZSRR, które miały być szczegółowo określone w terminie 6 miesięcy od daty zawarcia umowy. Do chwili obecnej zobowiązanie powyższe nie zostało zrealizowane.    3. W dniu 3 października 1978 r. zawarte zostało kolejne porozumienie o wymianie działek. Na jego podstawie strona sowiecka otrzymała w Warszawie:    1) działkę o powierzchni 1,75 ha przy ul. Ostrobramskiej 101,    2) działkę o powierzchni 1,70 ha przy ul. Połczyńskiej 10,    3) działkę o powierzchni 1 ha przy ul. Bobrowieckiej 2B oraz działkę w Karczewie (Mały Otwock, ul. Częstochowska 81) o powierzchni 4,20 ha.    Wszystkie te działki zostały przekazane w bezpłatne i wieczyste użytkowanie w celu budowy ośrodków technicznych i zwolnione z podatków. Wzniesione na tych działkach obiekty miały stanowić własność b. ZSRR. Polska miała otrzymać w zamian na terytorium b. ZSRR 8 działek o łącznej powierzchni 8,65 ha. Do chwili obecnej zapis ten nie został zrealizowany.    4. Na podstawie zawartego w drodze wymiany not porozumienia (1985/1986) przekazano stronie sowieckiej działkę przy ulicy Beethovena 3 w Warszawie o powierzchni 0,6 ha. Strona polska miała otrzymać w zamian ekwiwalentną działkę w Moskwie. Do chwili obecnej strona rosyjska nie wykonała przyjętego zobowiązania.    5. Nadto w Warszawie i w okolicach b. ZSRR dysponuje następującymi działkami:    - ul. Litewska 1 / Szucha 17,    - ul. Żeromskiego 13 w Konstancinie (własność b. ZSRR),    - ul. Piłsudskiego 3 w Konstancinie (własność b. ZSRR),    - przy ul. J. Ch. Szucha 7 i 8 oraz przy ul. Kieleckiej w Warszawie.    Jak już wspomniałem, część nieruchomości ma całkowicie niejasny status prawny, często odmienny od przewidzianego w umowie. Mimo iż w umowach przewidywano przekazanie działek w użytkowanie wieczyste, nie dopełniono wymogów formalnych, tak by można mówić o skutecznym ich przekazaniu. Wynika to z opisanej powyżej niefrasobliwości dawnych władz PRL w gospodarowaniu mieniem narodowym.    Celem wyjaśnienia stanu rzeczy, wspólnie z prezydentem Warszawy panem Święcickim, powołałem specjalny zespół, do którego prac doproszono także burmistrza Karczewa. Ustalenia tego zespołu stanowić będą podstawę dalszych analiz i stworzenia planu rozwiązania tego problemu w przyszłości. Uwzględniać tutaj trzeba będzie nie tylko postanowienia prawa polskiego, lecz także prawa międzynarodowego, w tym także fakt, że do chwili obecnej umowa między krajami b. ZSRR o podziale mienia tego państwa za granicą nie weszła w życie.    MSZ analizuje w związku z tym umowy zawarte z b. ZSRR, a następnie - po zakończeniu prac komisji i ustaleniu stanu prawnego działek - wspólnie z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz przedstawicielami zainteresowanych gmin podejmie próbę wypracowania koncepcji rozwiązania powyższego problemu. Chciałbym podkreślić, że zakończenie tych prac w szybkim terminie nie będzie możliwe, zaniedbań całych dziesięcioleci nie da się bowiem odrobić w ciągu kilku miesięcy.    Minister    Bronisław Geremek    Warszawa, dnia 31 października 1998 r.