Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie bonów towarowych finansowanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych oraz ich realizacji głównie w sklepach wielkopowierzchniowych

   Szanowny Panie Marszałku! Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pozwalam sobie przedstawić odpowiedź na interpelację zgłoszoną przez pana posła Witolda Tomczaka w sprawie bonów towarowych finansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Z uwagi na szeroki obszar materii poruszanej w interpelacji pana posła Witolda Tomczaka odpowiedź została opracowana w uzgodnieniu z ministrem finansów oraz ministrem gospodarki.    Zagadnienie gospodarowania środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jest regulowane przepisami ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 1996 r. nr 70, poz. 335, ze zm.). Zakres przedmiotowy zakładowej działalności socjalnej, finansowanej ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych obejmuje m.in. udzielanie osobom uprawnionym pomocy materialnej w formie rzeczowej. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ww. ustawy zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej oraz zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu ustala, z uwzględnieniem ust. 1, pracodawca w regulaminie uzgodnionym z zakładowymi organizacjami związkowymi. Pracodawca, którego pracownicy nie są zrzeszeni w związku zawodowym, regulamin uzgadnia z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.    Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu.    Mając na względzie powyższe założenia, należy wskazać, że przekazywanie bonów towarowych wszystkim pracownikom bez oceny ich sytuacji materialnej i życiowej nie powinno obciążać środków funduszu. Natomiast przyznawanie bonów towarowych pracownikom w trudnej sytuacji jako formy pomocy materialnej nie powinno budzić zastrzeżeń.    Należy przy tym wskazać, że udokumentowane wydatki ponoszone przez pracodawcę z innych środków niż zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na zakup bonów towarowych dla wszystkich pracowników stanowić będą dla tych pracodawców koszty uzyskania przychodów jako wydatki poniesione na rzecz pracowników (art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - DzU z 2000 r. nr 54, poz. 654, ze zm.).    Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia ministra finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU nr 35, poz. 173, ze zm.) wartość rzeczowych świadczeń okolicznościowych (w tym bonów towarowych), jakie otrzymał pracownik, w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższego wynagrodzenia pracowników, obowiązującego w grudniu roku poprzedzającego rok podatkowy, jest wolna od podatku dochodowego. W roku 2000 od podatku dochodowego zwolniona jest wartość rzeczowych świadczeń okolicznościowych w wysokości nieprzekraczającej 670 zł.    Odpowiadając na zapytanie w interpelacji dotyczące zakresu zjawiska emitowania bonów towarowych, informuję uprzejmie, że z danych, jakimi dysponuje Ministerstwo Gospodarki, wynika, że bony emitowane są nie tylko przez zagranicznych przedsiębiorców prowadzących wielkie sieci handlowe, ale także przez inne podmioty gospodarcze. jednym z największych emitentów bonów towarowych są spółdzielnie ˝Społem˝. Ponadto funkcjonują wyspecjalizowane firmy (np. Sodexho Pass, Lunch Company), których działalność polega wyłącznie na emitowaniu bonów towarowych czy obiadowych. Bony te mogą być realizowane w każdej placówce, która podpisze stosowną umowę, przy czym emitenci bonów nie różnicują sklepów czy restauracji ze względu na powierzchnię czy status własnościowy dane placówki, a jedynym kryterium jest raczej standard świadczonych usług. Niemniej należy stawierdzić, że na rynku dominują bony towarowe emitowane przez wielkie sieci handlowe, należące w większości do przedsiębiorców zagranicznych.    Ministerstwo Gospodarki, dostrzegając zakłócanie konkurencji w handlu detalicznym przez praktykę emisji bonów towarowych, rozważa możliwość wystąpienia w sprawie zmiany przepisów w kierunku wprowadzenia zakazu emisji bonów przez wszystkich przedsiębiorców lub zmiany przepisów podatkowych poprzez wprowadzenie kwoty wolnej od podatku dochodowego i składki na ubezpieczenie społeczne, którą mógłby wypłacać pracodawca okolicznościowo, w wysokości aktualnie określonej kwoty wolnej rzeczowego świadczenia okolicznościowego.    W kwestii opodatkowania wielkich sieci handlowych i możliwości stosowania zwolnień podatkowych w tym sektorze zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów informuję, co następuje.    W obecnym stanie prawnym nie istnieją żadne preferencje podatkowe, na mocy których zachodnie sieci handlowe korzystają z wakacji podatkowych. Możliwość taka była przewidziana w ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych (DzU nr 41, poz. 325, ze zm.). Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że z tego zwolnienia skorzystała tylko jedna firma handlowa. Ustawa ta została uchylona przez ustawę z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym (DzU z 1997 r. nr 26, poz. 143).    Do końca 1999 r. podmioty gospodarcze, zarówno polskie jak i z udziałem kapitału zagranicznego, mogły korzystać z podatkowych ulg inwestycjnych, o ile spełniały warunki określone w art. 18a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.    Opodatkowanie podatników prowadzących w formie spółek prawa handlowego sklepy wielkopowierzchniowe typu Auchan, Geant, Hit itp., oparte na przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stawka podatku wynosiła w 2000 r. 30%, zaś w 2001 r. 28% podstawy opodatkowania.    W przedsiębiorstwach, w których kapitał pochodzi z zagranicy prowadzone są kontrole przez urzędy kontroli skarbowej. Według informacji Ministerstwa Finansów w I połowie 2000 r. urzędy kontroli skarbowej przeprowadziły kontrolę koordynowaną, tematem której była prawidłowość rozliczeń z budżetem państwa z tytułu zobowiązań podatkowych za 1998 r. dużych jednostek handlowych (super- i hipermarketów), w szczególności powiązanych z podmiotami zagranicznymi. Kontrolą objęto 21 podmiotów prowadzących taką działalność. Wśród nich 9 wykazało stratę w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i podatku dochodowego od osób fizycznych, w tym 4 spółki z udziałem kapitału zagranicznego. Pozostałych 12 podmiotów wykazało dochód do opodatkowania, od którego należny podatek wyniósł ogółem 4 983 057 zł, w tym od podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego 2 331 721 zł plus zryczałtowany podatek dochodowy w kwocie 329 364 zł.    Zagadnienie strat wykazywanych przez super- i hipermarkety było przedmiotem szczególnej analizy, w której wyniku ustalono, że głównymi przyczynami osiągniętej straty były wysokie obciążenia spółek przez udziałowców z tytułu opłat licencyjnych i świadczonych na ich rzecz usług oraz wysokie niedobory towarów ujawnione w wyniku inwentaryzacji.    Z informacji izb skarbowych wynika także, że w przypadku podmiotów wchodzących dopiero na rynek główną przyczyną strat są wysokie koszty rodzajowe ponoszone w związku z uruchomieniem placówki, szczególnie koszty wyposażenia, najmu pomieszczeń, wynagrodzeń pracowników. Rozpoczęcie faktycznej działalności, tj. sprzedaży towarów, następowało w tych podmiotach zwykle w rok lub dwa lata od momentu rozpoczęcia formalnej działalności gospodarczej, co także wpływało na wyniki finansowe firm. Dodatkowymi czynnikami wpływającymi na wysokość poniesionych strat są duże nakłady inwestycyjne czynione przez te jednostki, za czym idą wysokie koszty amortyzacji środków trwałych oraz stosowanie niskich marż na sprzedawane towary.    W latach 1995-1999 minister finansów nie podejmował żadnych decyzji w sprawie udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych lub umorzenia względnie zaniechania poboru podatku dochodowego wobec firm z udziałem kapitału zagranicznego. Natomiast nie można wykluczyć podejmowania takich decyzji przez jednostki samorządu terytorialnego w zakresie należności podatkowych stanowiących podstawę dochodów własnych tych jednostek (np. z tytułu podatku od nieruchomości).    Również w roku 2001 Ministerstwo Finansów planuje przeprowadzenie kontroli przez organy podatkowe działalności super- i hipermarketów.    Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, pragnę podkreślić, że obszerność materii zawartej w interpelacji i krótki czas na przygotowanie odpowiedzi spowodowały, że nie zdołano uzyskać stanowiska ministra pracy i polityki społecznej. Przedmiotowa odpowiedź na interpelację pana posła Witolda Tomczaka zostanie niezwłocznie uzupełniona po uzyskaniu stanowiska resortu pracy w sprawie problematyki zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.    Z poważaniem    Wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji    Elżbieta Ostrowska    Warszawa, dnia 4 stycznia 2001 r.