Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kłopotów finansowych zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Stanisława Żelichowskiego z dnia 14 maja 2001 r. skierowaną do wicepremiera, ministra pracy i polityki społecznej przy piśmie SPS-0202-6580/01 w sprawie kłopotów finansowych zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności, wyjaśniam, co następuje.    Wydatki związane z tworzeniem i działalnością zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności są, zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (DzU nr 97, poz. 776, z późn. zm.), pokrywane z budżetu państwa. Ustawa budżetowa ujmuje te wydatki jako dotacje celowe pozostające w dyspozycji wojewodów z przeznaczeniem na zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez powiaty (dział 853: Opieka społeczna, rozdział 85321: Zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności).    W ustawie budżetowej na 2001 r. w budżetach wojewodów założono w rozdziale 85321 z przeznaczeniem dla zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności wydatki ogółem w wysokości 21 530 tys. zł, tj. wyższe o 5825 tys. zł (o 37,1%) od wydatków założonych w ustawie budżetowej na 2000 r. Dla powiatowych zespołów orzekających założono dotację w wysokości 18 776 tys. zł, tj. 4953 tys. zł wyższą od kwoty z ustawy budżetowej na 2000 r., co oznacza wzrost o 35,8%.    Na wydatki bieżące dla wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności jako drugiej instancji (odwoławczej) założono 2754 tys. zł, tj. 46,3% wzrostu w stosunku do ustawy budżetowej na 2000 r. w tym zakresie.    Planując wielkość wydatków, wojewodowie powinni brać pod uwagę wzrost liczby planowanych na 2001 r. orzeczeń i opinii w stosunku do przewidywanej ich liczby w 2000 r. oraz przewidzieć taki wzrost środków w stosunku do 2000 r., który pozwoliłby na prace zespołów bez potrzeby dofinansowywania ich z innych źródeł, jak to miało miejsce w latach 1999 i 2000. Kryterium takie wojewodowie powinni zastosować również, dzieląc środki na poszczególne powiaty.    Wojewoda warmińsko-mazurski założył w ustawie budżetowej na 2001 r. z przeznaczeniem dla zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności w dziale 853: Opieka społeczna, rozdziale 85321 wydatki ogółem w wysokości 796 tys. zł, tj. wyższe od planowanych w budżecie na 2000 r. o 199 tys. zł, co oznacza wzrost o 33,3%.    Dla powiatowych zespołów orzekających stopień niepełnosprawności założono na 2001 r. dotację budżetową w wysokości 672 tys. zł, tj. wyższą o 126 tys. zł, co stanowi wzrost o 23,1% w stosunku do dotacji budżetowej na 2000 r. Na wydatki bieżące dla wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności jako drugiej instancji (odwoławczej) założono 124 tys. zł, tj. o 73 tys. wyższe, co stanowi 234,1% wzrostu do wydatków z ustawy budżetowej na 2000 r.    Na tle innych województw w kraju założony wzrost wydatków ogółem dla zespołów orzekających w województwie warmińsko-mazurskim jest niższy od średniego w kraju o 3,8 punktu procentowego. Wyższe wzrosty od województwa warmińsko-mazurskiego na tę działalność zostały założone w pięciu województwach. W pozostałych zaś województwach wzrost wydatków został założony poniżej 133,3%.    Należy jednak zauważyć, że z informacji nadesłanych przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności wynika, że zespoły powiatowe tego województwa planują na 2001 r. wykonać tylko 74,1% orzeczeń oraz 59,9% opinii w stosunku do wykonania w 2000 r. W kraju w tym czasie planuje się wykonać więcej o 10% orzeczeń i o 9,7% opinii. Koszt jednostkowy orzeczeń na 2001 r. w powiatowych zespołach orzekających województwa warmińsko-mazurskiego zakłada się na poziomie 94 zł, tj. wyżej od wykonania w 2000 r. w tym województwie o 5 zł, od planowanego na 2001 r. w kraju o 22 zł oraz od wykonanego w kraju w 2000 r. o 10 zł.    Koszt jednostkowy opinii na 2001 r. w tym województwie założono w wysokości 40 zł, tj. o 1 zł wyższy niż w wykonaniu za 2000 r. oraz o 23 zł niższy od wykonania w 2000 r. w kraju i o 11 zł niższy od planowanego w kraju na 2001 r.    Z analizy wielkości planowanych na 2001 r. wynika, że zespoły powiatowe województwa warmińsko-mazurskiego zakładają najwyższe koszty jednostkowe orzeczeń w kraju. Należałoby zatem szukać przyczyn braku środków na działalność orzeczniczą w usprawnieniu działalności zespołów i oszczędności wydatków, a nie upatrywać trudnej sytuacji w zespołach ˝traktowaniem przez władze państwowe po macoszemu˝ orzecznictwa w tym województwie.    Należy również zauważyć, że na wielkość wydatków ma wpływ niewątpliwie ilość zespołów. Z informacji nadesłanych przez wojewódzki zespół wynika, że w sześciu powiatowych zespołach planuje się wykonać w 2001 r. jedynie 1660 orzeczeń, tj. średnio przypada na zespół 277 orzeczeń w roku, co oznacza 23 orzeczenia miesięcznie. W zespołach powiatowych w Braniewie i Nowym Mieście Lub. zakłada się wykonać zaledwie po 210 orzeczeń w roku (17 miesięcznie). Mimo pism pełnomocnika rządu w 1999 r. i 2000 r. w sprawie warunków i celowości tworzenia zespołów powiatowych były one tworzone zapewne bez rozeznania potrzeb i możliwości funkcjonowania, co obecnie uwidacznia się w trudnej sytuacji, szczególnie finansowej, poszczególnych zespołów.    Minister pracy i polityki społecznej nie ma wpływu na planowane przez wojewodę wielkości wydatków na działalność zespołów orzekających ogółem ani też dla poszczególnych powiatowych zespołów. Decydujące stanowisko w tej sprawie ma parlament, który ustala ostateczną wielkość wydatków na poszczególne działy i części budżetu państwa. Minister pracy i polityki społecznej nie ma też wpływu na terminy przekazywania środków finansowych dla zespołów orzekających, decyzje w tych sprawach należą do wojewody.    W budżecie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej na 2001 r. nie przewidziano wydatków związanych z działalnością tych zespołów, ponieważ brak jest podstaw prawnych do ich planowania u dysponenta tej części budżetowej. MPiPS nie będzie więc miało możliwości dofinansowania tej działalności.    Pragnę podkreślić, że w budżecie państwa na 2001 r. nie przewiduje się dodatkowych środków na funkcjonowanie zespołów orzekających poza środkami ujętymi w budżetach wojewodów.    Zwiększenie wydatków budżetowych na zespoły orzekające może nastąpić jedynie na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU z 1998 r. nr 155, poz. 1014, z późn. zm.), zgodnie z którym dysponenci części budżetowej mogą dokonywać przeniesień wydatków między rozdziałami i paragrafami klasyfikacji wydatków w ramach danej części i działu budżetu państwa. Zwiększenie to jednak nie może być wyższe niż 5% w podziałce klasyfikacji wydatków ujętych w budżecie państwa.    Jeżeli zaś chodzi o pomoc społeczną, to aby zwiększyć wydatki na tę działalność, aktualnie załatwiane są sprawy związane z uruchomieniem rezerw celowych zaplanowanych w ustawie budżetowej przeznaczonych na dofinansowanie zadań z pomocy społecznej. Rozpatrując uwagi pana posła pod kątem dofinansowywania województwa warmińsko-mazurskiego, nie podzielam opinii o ˝macoszym traktowaniu˝. W każdym wniosku, z którym występuję do ministra finansów o dodatkowe środki finansowe, są uwzględnione potrzeby województwa warmińsko-mazurskiego, na dowód tego wymieniam następujące przykłady:    1) we wniosku nr DPS-IV-074/11/2001 z dnia 17 maja 2001 r. skierowanym do ministra finansów o uruchomienie rezerwy celowej na pomoc pieniężną dla rodzin zastępczych dla województwa warmińsko-mazurskiego zaproponowana jest kwota 6 000 000 zł,    2) w najbliższym czasie wystąpię z wnioskiem o uruchomienie rezerw celowych z przeznaczeniem na zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne, dla województwa warmińsko-mazurskiego proponowana kwota - 800 000 zł,    3) z uruchomionej rezerwy dla samorządu województwa, na podstawie decyzji ministra finansów nr FS10-453-531/01 z dnia 23 maja 2001 r. dla województwa warmińsko-mazurskiego przyznana jest kwota 235 100 zł,    4) z uruchomionej rezerwy na dofinansowanie zadań własnych gmin w zakresie dożywiania uczniów w szkołach, na podstawie decyzji ministra finansów nr FS10-453-378/01 z dnia 30 kwietnia 2001 r. dla województwa warmińsko-mazurskiego przyznana jest kwota 2 692 305 zł,    5) z uruchomionej rezerwy na opłacenie składki na ubezpieczenie zdrowotne za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, na podstawie decyzji ministra finansów nr FS10-453-510/01 z dnia 15 maja 2001 r. dla województwa warmińsko-mazurskiego przyznana jest kwota 2 410 000 zł, tj. w wysokości zgodnej z propozycją zgłoszoną przez województwo,    6) z uruchomionej części rezerwy na wypłatę zasiłków z pomocy społecznej, na podstawie decyzji ministra finansów nr FS10-453-365/01 z dnia 20 kwietnia 2001 r. dla województwa warmińsko-mazurskiego przyznana jest kwota 11 000 000 zł, w stosunku do innych województw jest to najwyższa część przyznanej dotacji.    Jak z powyższego wynika, rząd zna trudną sytuację w województwie warmińsko-mazurskim i, jeżeli jest możliwość, przychodzi z pomocą finansową. Należy jednak pamiętać, że decydujące stanowisko w tej sprawie ma wojewoda, który przeznacza środki w budżecie na poszczególne działy i rozdziały.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Joanna Staręga-Piasek    Warszawa, dnia 15 czerwca 2001 r.