Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie zajęć edukacyjnych z zakresu wychowania do życia w rodzinie

   Pani Minister! Wprowadzone w 1999 r. do nauczania szkolnego zajęcia: wychowanie do życia w rodzinie są częścią programu wychowawczego niezbędnego do prawidłowego przygotowania ucznia do dorosłego życia. Konieczność realizowania zagadnień z tego zakresu wynika z delegacji ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z dnia 7 stycznia 1993 r. (art. 4 pkt 2).    We wrześniu 2000 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej zleciło Pracowni Badań Socjologicznych Uniwersytetu Gdańskiego przeprowadzenie ogólnopolskich badań nt. ˝Ocena jakości wdrożenia zajęć wychowania do życia w rodzinie˝. Wyniki wskazują, że zajęcia, które wywoływały kiedyś wiele kontrowersji, obecnie - gdy treściom nadano charakter prorodzinny i wychowawczy - przestały wywoływać społeczne protesty. Ponadto obowiązkowe spotkania nauczycieli z rodzicami przed rozpoczęciem zajęć, informowanie ich o treści, programach i pomocach dydaktycznych oraz uzyskanie pisemnej zgody rodziców na udział ich dzieci w zajęciach - to istotny element współpracy rodziców i szkoły. Rodzice przekonali się, że nauczyciele tego przedmiotu mogą ich wydatnie wspierać w zadaniach wychowawczych.    Dlatego niewątpliwym sukcesem był wynik badań, który wskazywał, że w 2000 r. w 88% szkół zajęcia wdrożono, a w 12% planowano je wdrożyć w roku następnym. Najlepszym wskaźnikiem jakości zajęć: wychowania do życia w rodzinie jest liczba uczniów biorących udział w tych zajęciach, choć przedmiot ten nie jest dla uczniów obowiązkowy. Aż w 96% szkół uczęszczają na lekcje prawie wszyscy lub większość uczniów. Można zatem wysnuć wniosek, że wypracowany w latach 1999-2001 model tych zajęć w polskiej szkole sprawdził się.    Jednak obecny resort edukacji chce ten model podważyć i zapowiada zmianę podstaw programowych w kierunku edukacji seksualnej. Wypowiedź pani wicedyrektor Departamentu Kształcenia Ogólnego, Specjalnego i Profilaktyki Społecznej podczas konferencji prasowej w dniu 22 stycznia 2002 r. wzbudziła duże zaniepokojenie.    Tymczasem wyniki ewaluacji programów edukacji seksualnej (głównie programów angielskich i amerykańskich) są wysoce niepokojące. Udowadniają, że wprowadzana od wielu lat w krajach zachodu edukacja seksualna nie tylko nie doprowadziła do zmniejszenia zachodzących w ciążę nastolatek, ale przyczyniła się również do zatrważającego rozprzestrzeniania się chorób przenoszonych drogą płciową (w USA co czwarty nastolatek jest zakażony którąś z chorób wenerycznych). Wszelkie ˝zabezpieczenia˝ w postaci środków antykoncepcyjnych, w tym rozdawanych za darmo prezerwatyw, nie dają spodziewanych rezultatów. Doświadczenia wielu krajów dowodzą, że samo przekazywanie wiedzy ani też zwiększenie dostępności antykoncepcji nie jest w stanie zmienić zachowań młodzieży. Oznacza to, że edukacja seksualna, która jest prowadzona w sposób ideologicznie obojętny, bez przekazywania wartości etyczno-moralnych, nie odnosi skutków. Dlatego też do końca 1997 r. w edukacji i profilaktyce zdrowotnej USA pojawił się nowy trend, w którym cały wysiłek został skupiony na uczeniu młodzieży wstrzemięźliwości seksualnej. Na mocy decyzji Kongresu w latach 1997-2002 przeznacza się 50 000 000 $ rocznie z budżetu federalnego oraz 37 500 000 $ rocznie z budżetów stanowych na finansowanie wychowania do wstrzemięźliwości seksualnej i stworzenie oparcia społecznego dla decyzji nastolatków o odłożeniu aktywności seksualnej do zawarcia małżeństwa. Wychowanie do wstrzemięźliwości seksualnej wprowadzono w 72% okręgów szkolnych w USA.    Pozytywne efekty polskiej szkoły wychowania prorodzinnego zostały opublikowane w ˝Raporcie badań przeprowadzonych w szkołach ponadpodstawowych w woj. pomorskim˝. Badania pretest i posttest wykonano w populacji 1043 uczniów w 43 szkołach.    Z porównania badań przed wprowadzeniem treści programu wychowania do życia w rodzinie (pretest) z wynikami badań po skończonym cyklu nauczania (posttest) wyraźnie widać pozytywny wpływ realizowanego programu w kierunku zwiększenia odpowiedzialności młodzieży w poglądach na dokonywanie życiowych wyborów dotyczących seksualności, małżeństwa i rodziny. (Raport z badań ˝Ewaluacja postaw młodzieży wobec norm i wartości związanych z życiem rodzinnym, zdrowotnym i społecznym pod wpływem zajęć szkolnych: wychowanie do życia w rodzinie został opublikowany w styczniu 2000 r. na zalecenie ministra edukacji narodowej).    Nie można również pominąć satysfakcjonujących wyników - po 3 latach wdrażania programów prorodzinnych i prozdrowotnych w zakresie profilaktyki HIV/AIDS.    Jedynie w Polsce i na Słowacji, na tle Europy Zachodniej i Wschodniej, statystyki nie wykazują tendencji wzrostowej wśród zachorowań i zgonów na AIDS. Obserwuje się nawet w ostatnich latach tendencję malejącą (dane z Krajowego Centrum ds. AIDS - październik 2001 r.). Wśród zakażonych drogą ryzykownych kontaktów heteroseksualnych odnotowano najmniejszy odsetek (1,0) wśród młodzieży poniżej 20 roku życia.    Biorąc powyższe pod uwagę, proszę o udzielenie odpowiedzi:    1. Dlaczego w sytuacji, gdy niektóre kraje po dramatycznych doświadczeniach - skutków edukacji seksualnej w ujęciu permisywnym - rezygnują z kontynuacji tych programów, MENiS zapowiada ich wdrożenie?    2. Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) jedynie powstrzymywanie się od stosunków przedmałżeńskich i wzajemna wierność w małżeństwie stwarzają pewne zabezpieczenie przed wirusem HIV. Wobec tego jakie konsekwencje będzie ponosił nauczyciel ˝wychowania do życia w rodzinie˝, wprowadzając programy i podręczniki promujące środki antykoncepcyjne, w tym prezerwatywy? Czy MENiS przewiduje regulacje prawne w przypadku zaskarżenia nauczyciela przez rodziców, w sytuacji gdy ich dziecko ulegnie zakażeniu wirusem HIV po zapewnieniu nauczyciela, że prezerwatywa częściowo chroni przed tą chorobą, a uczeń okaże się ˝pechowcem˝?    3. Wobec zapowiadanych zmian podstawy programowej wiele środowisk nauczycieli i rodziców oczekuje na konsultację społeczną projektu nowelizacji rozporządzenia, szczególnie w części dotyczącej treści programowych ˝wychowania do życia w rodzinie˝ dla szkół ponadgimnazjalnych. Czy MENiS przewiduje taką społeczną konsultację i kiedy ona nastąpi?    4. Klub Parlamentarny Ligi Polskich Rodzin prosi o przekazanie aktualnego projektu nowelizacji podstaw programowych zajęć ˝wychowanie do życia w rodzinie˝ na wszystkich etapach edukacyjnych.    Z poważaniem    Poseł Gertruda Szumska    Warszawa, dnia 25 stycznia 2002 r.